Najkrócej: dwie metody dłutowania na tokarce CNC

Dłutowanie na tokarce CNC można wykonać na dwa podstawowe sposoby: statycznie albo dynamicznie. W metodzie statycznej stosuje się płytkę skrawającą, uchwyt do dłutowania i ewentualnie tuleję mimośrodową do korekcji osi. W metodzie dynamicznej stosuje się oprawkę napędzaną do dłutowania, czyli rozwiązanie typu live broaching.

Najprościej: metoda statyczna jest najlepsza przy produkcji jednostkowej, małoseryjnej, prototypowej, naprawczej i bardzo zmiennej. Metoda dynamiczna z oprawką napędzaną szczególnie dobrze sprawdza się przy produkcji małoseryjnej, średnioseryjnej i powtarzalnej, gdy opłaca się zautomatyzować wykonanie rowka lub profilu w jednym zamocowaniu.

Wybór metody zależy od maszyny, profilu, długości dłutowania, wymaganej tolerancji, wielkości serii, stabilności mocowania i tego, czy detal ma pozostać w jednym zamocowaniu.

Zobacz noże do dłutowania, płytki i oprawki napędzane Gisstec

Dla kogo jest ten poradnik?

Ten poradnik jest dla technologów, konstruktorów, operatorów CNC, działów zakupów i osób odpowiedzialnych za dobór procesu obróbki rowków, wielowypustów, kwadratów, sześciokątów oraz profili specjalnych.

Artykuł pomoże ustalić, czy dla danego detalu lepsze będzie:

• dłutowanie statyczne płytką i uchwytem,
• dłutowanie statyczne z korekcją tuleją mimośrodową,
• dłutowanie dynamiczne oprawką napędzaną,
• przeciąganie lub przepychanie,
• dłutowanie Fellowsa,
• Power Skiving,
• frezowanie obwiedniowe.

Jeżeli szukasz pełnej oferty narzędzi, płytek, uchwytów i oprawek do dłutowania, przejdź do strony produktowej:

Noże do dłutowania, dłutaki na płytki i oprawki napędzane Gisstec

Co można wykonać przez dłutowanie na tokarce CNC?

Dłutowanie na tokarce CNC pozwala wykonać profile, których nie da się łatwo uzyskać standardowym toczeniem, wierceniem albo frezowaniem w danym zamocowaniu. Najczęściej są to rowki wpustowe i kanałki, ale przy odpowiednim narzędziu lub oprawce można wykonywać również wielokąty, wielowypusty i profile specjalne.

Typowe zastosowania obejmują:

• rowki wpustowe wewnętrzne,
• rowki wpustowe zewnętrzne,
• kanałki,
• kwadraty,
• sześciokąty,
• wielowypusty wewnętrzne,
• wielowypusty zewnętrzne,
• koła zębate i profile ewolwentowe,
• profile specjalne według rysunku.

Największą zaletą dłutowania na CNC jest możliwość wykonania rowka lub profilu bez przenoszenia detalu na osobną maszynę. To ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy detal jest już bazowany na tokarce, a kolejne mocowanie mogłoby wydłużyć proces albo pogorszyć powtarzalność.

Metoda 1: dłutowanie statyczne płytką i uchwytem

Dłutowanie statyczne na tokarce CNC polega na zastosowaniu uchwytu do dłutowania oraz płytki skrawającej dobranej do szerokości rowka, tolerancji i typu profilu. W systemie Gisstec typowy układ obejmuje płytkę IN, uchwyt UT oraz, w razie potrzeby, uchwyt RF do ostrzenia płytek.

W tej metodzie narzędzie nie jest oprawką napędzaną. Pracuje jako układ płytka + uchwyt, a proces zależy od ruchów maszyny, ustawienia narzędzia i poprawnego pozycjonowania względem osi detalu. Przy tokarkach bez osi Y albo przy konieczności korekcji położenia stosuje się tuleję mimośrodową.

Dłutowanie statyczne jest szczególnie dobre przy produkcji jednostkowej, małoseryjnej, prototypowej, naprawczej i bardzo zmiennej. Jeżeli każdy detal jest inny albo często zmienia się szerokość rowka, tolerancja, materiał lub profil, układ płytka + uchwyt daje dużą elastyczność bez konieczności inwestowania w bardziej złożoną oprawkę.

Z czego składa się system statyczny: płytka IN, uchwyt UT, RF i tuleja mimośrodowa

W metodzie statycznej ważny jest dobór wszystkich elementów systemu, a nie tylko samej płytki. Płytka odpowiada za szerokość i geometrię rowka, uchwyt za jej prowadzenie i sztywność, a tuleja mimośrodowa za korekcję położenia narzędzia względem osi detalu.

Uchwyty do dłutowania Gisstec są przeznaczone do wykonywania rowków na tokarkach CNC i frezarkach CNC. Wykonuje się je z hartowanej stali narzędziowej, a gniazdo płytki jest hartowane do 58–60 HRC. Otwory chłodzące Ø3,5 mm wspierają chłodzenie strefy skrawania i odprowadzanie wióra podczas pracy.

Płytki IN, uchwyty UT i narzędzia do dłutowania Gisstec

Kiedy potrzebna jest tuleja mimośrodowa do korekcji osi Y?

Tuleja mimośrodowa jest stosowana wtedy, gdy tokarka CNC nie ma możliwości korekcji w osi Y albo gdy trzeba skorygować położenie narzędzia względem osi obrabianego detalu. W metodzie statycznej ma to duże znaczenie, ponieważ położenie narzędzia wpływa na pozycję, symetrię i jakość wykonywanego rowka.

W praktyce tuleja mimośrodowa pomaga ustawić uchwyt do dłutowania względem osi detalu i ograniczyć błędy położenia rowka. Jest szczególnie istotna przy rowkach wpustowych wewnętrznych, gdzie nawet niewielkie przesunięcie osi może wpłynąć na położenie rowka względem otworu.

Tuleja mimośrodowa nie zastępuje poprawnego doboru płytki i uchwytu, ale może zdecydować o tym, czy proces statycznego dłutowania na konkretnej tokarce będzie możliwy i stabilny.

Metoda 2: dłutowanie dynamiczne oprawką napędzaną

Dłutowanie dynamiczne polega na zastosowaniu oprawki napędzanej do dłutowania, czyli układu typu live broaching. W takim rozwiązaniu oprawka zamienia ruch napędowy maszyny na ruch posuwisto-zwrotny narzędzia, dzięki czemu można wykonywać rowki, kwadraty, sześciokąty, wielowypusty albo profile specjalne bez przenoszenia detalu na osobną dłutownicę.

Ta metoda jest szczególnie przydatna na tokarkach CNC i centrach obróbczych, gdy detal ma zostać obrobiony w jednym zamocowaniu. Dłutowanie dynamiczne warto rozważyć również wtedy, gdy zależy nam na ograniczeniu liczby operacji, skróceniu logistyki między maszynami i zwiększeniu elastyczności procesu.

Dłutowanie dynamiczne oprawką napędzaną najlepiej rozważyć przy detalach powtarzalnych, produkcji małoseryjnej i średnioseryjnej oraz wtedy, gdy wykonanie rowka, kwadratu, sześciokąta lub wielowypustu w jednym zamocowaniu skraca cały proces technologiczny.

Live broaching – jak działa oprawka napędzana do dłutowania?

Live broaching to sposób wykonywania rowków i profili z użyciem oprawki napędzanej. Zamiast przenosić detal na osobną dłutownicę albo wykonywać osobny proces poza tokarką, profil może zostać wykonany bezpośrednio na obrabiarce CNC.

W praktyce oznacza to, że tokarka CNC lub centrum obróbcze może wykonać dodatkową operację profilową w tym samym zamocowaniu. Jest to korzystne szczególnie wtedy, gdy detal wymaga zachowania bazowania, skrócenia czasu ustawienia albo ograniczenia transportu między maszynami.

Live broaching nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem dla każdej serii. Przy produkcji jednostkowej często wystarczy prostszy układ statyczny. Przy większej powtarzalności detalu oprawka napędzana może jednak dać przewagę procesową, bo ogranicza liczbę operacji i zwiększa automatyzację.

Dłutowanie statyczne czy dynamiczne – którą metodę wybrać?

Wybór między metodą statyczną a dynamiczną powinien wynikać z detalu, maszyny, wielkości serii i ekonomii procesu. Nie chodzi o to, że jedna metoda jest zawsze lepsza. Chodzi o dobranie technologii do konkretnej aplikacji.

W praktyce dłutowanie statyczne jest najczęściej wybierane wtedy, gdy liczy się elastyczność: pojedyncze detale, krótkie serie, prototypy, naprawy, częste zmiany szerokości rowka albo profile wykonywane według różnych rysunków. Dłutowanie dynamiczne oprawką napędzaną warto rozważyć wtedy, gdy detal zaczyna się powtarzać, a wykonanie rowka lub profilu w jednym zamocowaniu skraca proces i ogranicza przenoszenie detalu między maszynami.

Typ produkcji a wybór metody dłutowania

Wielkość serii nie jest jedynym kryterium, ale bardzo pomaga zawęzić wybór technologii. Im bardziej zmienny detal, tym większy sens ma metoda statyczna. Im bardziej powtarzalny detal, tym bardziej warto rozważyć oprawkę napędzaną albo inne technologie seryjne.

Ta tabela nie zastępuje analizy technologicznej, ale dobrze pokazuje kierunek. Przy produkcji zmiennej i detalach według różnych rysunków nie warto zaczynać od najcięższych technologii. Przy powtarzalnych detalach i średnich seriach trzeba już porównywać koszt narzędzia, czas cyklu, czas ustawienia i możliwość pracy w jednym zamocowaniu.

Rowek wpustowy na tokarce CNC

Rowek wpustowy jest najczęstszym zastosowaniem dłutowania na tokarce CNC. Można go wykonać metodą statyczną, z użyciem płytki i uchwytu, albo dynamicznie, z użyciem oprawki napędzanej.

Przy rowku wpustowym trzeba ustalić:

• szerokość rowka,
• tolerancję rowka,
• minimalną średnicę otworu,
• długość dłutowania,
• głębokość rowka,
• materiał detalu,
• wersję z fazką albo bez fazki,
• typ maszyny,
• możliwość korekcji osi,
• wielkość serii.

Dla pojedynczych i zmiennych detali często wystarczy metoda statyczna. Dla powtarzalnych detali na tokarce CNC warto rozważyć oprawkę napędzaną, szczególnie gdy rowek ma być wykonany bez przenoszenia detalu na osobną maszynę.

Kwadraty, sześciokąty i wielowypusty na CNC

Dłutowanie na CNC nie ogranicza się do rowków wpustowych. Przy odpowiednim narzędziu lub oprawce można wykonywać również kwadraty, sześciokąty, wielowypusty i profile specjalne.

Przy wielowypustach trzeba szczególnie uważać na typ profilu. Wielowypust wewnętrzny ewolwentowy, wielowypust równoległy i wielowypust zewnętrzny mogą wymagać zupełnie różnych technologii. Dlatego przy zapytaniu najlepiej przesłać rysunek, normę profilu, tolerancję i informację o maszynie.

Jakie dane przygotować do doboru metody dłutowania?

Do prawidłowego doboru metody potrzebny jest nie tylko opis rowka, ale również dane o maszynie i serii produkcyjnej. Ten sam profil może być wykonany inną metodą w zależności od tego, czy chodzi o pojedynczy detal, serię średnią czy powtarzalną produkcję.

Najczęstszy błąd to dobór metody wyłącznie po nazwie profilu. Samo „rowek wpustowy” albo „wielowypust” nie wystarczy. Potrzebne są dane z rysunku, informacja o maszynie i oczekiwana liczba detali.

Kiedy lepsze będzie przeciąganie, przepychanie, dłutowanie Fellowsa, Power Skiving albo frezowanie obwiedniowe?

Dłutowanie na tokarce CNC jest bardzo elastyczne, ale nie zawsze będzie najlepszą technologią. Przy większej powtarzalności, większych seriach albo określonych profilach warto porównać je z innymi metodami.

Przy rowkach wpustowych naturalnym konkurentem dla dłutowania są przeciągacze i przepychacze. Jeżeli zakład ma prasę, przepychacz może być bardzo dobrym rozwiązaniem dla powtarzalnych rowków. Jeżeli zakład ma przeciągarkę albo planuje produkcję seryjną, przeciągacz może być bardziej opłacalny niż dłutowanie pojedynczym nożem.

Przy wielowypustach wewnętrznych, zarówno ewolwentowych, jak i równoległych, alternatywą mogą być dłutaki Fellowsa, Power Skiving, przeciąganie albo przepychanie. Przy wielowypustach zewnętrznych jedną z podstawowych technologii jest frezowanie obwiedniowe frezami ślimakowymi, a w wybranych przypadkach także Power Skiving.

Najczęstsze błędy przy dłutowaniu na CNC

Błędy przy dłutowaniu na CNC zwykle wynikają z błędnego wyboru metody albo niepełnych danych do doboru narzędzia. Często problem nie leży w samej płytce, ale w złym ustawieniu, braku korekcji osi, zbyt dużym wysięgu albo niedopasowaniu technologii do serii.

Najczęstsze błędy to:

• wybór metody statycznej tam, gdzie detal jest już powtarzalny i opłaca się oprawka napędzana,
• wybór oprawki napędzanej tam, gdzie wystarczyłby prosty układ płytka + uchwyt,
• brak informacji o osi Y lub korekcji położenia narzędzia,
• pominięcie tulei mimośrodowej przy tokarce bez osi Y,
• dobór narzędzia tylko po szerokości rowka,
• brak danych o minimalnej średnicy otworu,
• pominięcie długości dłutowania,
• brak informacji o materiale detalu,
• nieuwzględnienie wersji z fazką albo bez fazki,
• brak porównania z przeciąganiem lub przepychaniem przy średnich seriach,
• traktowanie wielowypustu wewnętrznego i zewnętrznego jak tego samego przypadku technologicznego.

Najlepiej zacząć od rysunku detalu, typu maszyny i wielkości serii. Dopiero wtedy dobierać płytkę, uchwyt, tuleję mimośrodową, oprawkę napędzaną albo alternatywną technologię.

Powiązana oferta Gisstec

W ofercie Tradensa dostępne są narzędzia Gisstec do dłutowania statycznego i dynamicznego. System obejmuje noże do dłutowania, dłutaki na płytki, płytki IN, uchwyty UT, uchwyty RF, płytki z fazką, płytki specjalne, tuleje mimośrodowe oraz oprawki napędzane do dłutowania na tokarkach CNC i centrach obróbczych.

Zobacz ofertę noży do dłutowania, płytek i oprawek Gisstec

Powiązane technologie Tradensa

Dłutowanie na tokarce CNC jest częścią większego obszaru technologii wykonywania rowków, wielowypustów, profili specjalnych i uzębień. W zależności od detalu, serii i geometrii warto porównać je z innymi rozwiązaniami.

Powiązane strony produktowe Tradensa:

• przeciągacze i przepychacze do rowków wpustowych, wielowypustów i profili specjalnych,
• maszyny do przeciągania i oprzyrządowanie,
• dłutaki Fellowsa, noże Fellowsa i narzędzia do Power Skivingu,
• dłutownice Fellowsa CNC do kół zębatych i wielowypustów,
• maszyny CNC do Power Skivingu,
• frezarki obwiedniowe CNC pionowe i poziome,
• frezy ślimakowe nasadzane i trzpieniowe do frezowania obwiedniowego,
• sprawdziany do wielowypustów, profili i rowków wpustowych.

Powiązane poradniki:

• Nóż do dłutowania rowków wpustowych – jak dobrać narzędzie, płytkę i uchwyt?,
• Metody produkcji rowków wpustowych – dłutowanie oraz przeciąganie,
• Dłutowanie kół zębatych i wielowypustów – dłutaki Fellowsa,
• Frezowanie obwiedniowe kół zębatych i wielowypustów – frezy ślimakowe.

FAQ – dłutowanie na tokarce CNC

Co to jest dłutowanie statyczne na tokarce CNC?

Dłutowanie statyczne to metoda wykonywania rowków lub profili z użyciem płytki skrawającej i uchwytu do dłutowania. W systemie Gisstec typowy układ obejmuje płytkę IN, uchwyt UT oraz, w razie potrzeby, tuleję mimośrodową do korekcji osi.

Co to jest dłutowanie dynamiczne?

Dłutowanie dynamiczne to metoda z użyciem oprawki napędzanej do dłutowania. Oprawka zamienia ruch napędowy maszyny na ruch posuwisto-zwrotny narzędzia, dzięki czemu można wykonywać rowki i profile bez przenoszenia detalu na osobną dłutownicę.

Czym różni się dłutowanie statyczne od dynamicznego?

Dłutowanie statyczne wykorzystuje prostszy układ płytka + uchwyt i najlepiej sprawdza się przy produkcji jednostkowej, małoseryjnej i zmiennej. Dłutowanie dynamiczne wykorzystuje oprawkę napędzaną i szczególnie dobrze sprawdza się przy detalach powtarzalnych, produkcji małoseryjnej i średnioseryjnej oraz pracy w jednym zamocowaniu.

Kiedy wybrać dłutowanie statyczne?

Dłutowanie statyczne warto wybrać przy pojedynczych detalach, prototypach, naprawach, krótkich seriach i częstych zmianach profilu, szerokości rowka albo materiału. To dobre rozwiązanie, gdy potrzebna jest elastyczność i szybki dobór narzędzia do rysunku.

Kiedy wybrać oprawkę napędzaną do dłutowania?

Oprawkę napędzaną warto rozważyć przy powtarzalnych detalach, produkcji małoseryjnej i średnioseryjnej oraz wtedy, gdy wykonanie rowka lub profilu w jednym zamocowaniu skraca cały proces technologiczny.

Kiedy potrzebna jest tuleja mimośrodowa?

Tuleja mimośrodowa jest potrzebna wtedy, gdy tokarka nie ma osi Y albo gdy trzeba mechanicznie skorygować położenie narzędzia względem osi detalu. Ma to szczególne znaczenie przy rowkach wewnętrznych wykonywanych metodą statyczną.

Czy rowek wpustowy można wykonać na tokarce CNC bez dłutownicy?

Tak. Rowek wpustowy można wykonać na tokarce CNC metodą statyczną z użyciem płytki i uchwytu albo metodą dynamiczną z użyciem oprawki napędzanej do dłutowania. Wybór metody zależy od detalu, maszyny i wielkości serii.

Czy dłutowanie na CNC nadaje się do produkcji jednostkowej?

Tak. Przy produkcji jednostkowej i bardzo zmiennej szczególnie dobrze sprawdza się metoda statyczna, ponieważ pozwala szybko dobrać płytkę i uchwyt do konkretnego rysunku detalu.

Czy dłutowanie na CNC nadaje się do produkcji średnioseryjnej?

Tak, ale przy produkcji średnioseryjnej warto porównać kilka technologii. Oprawka napędzana może być dobrym rozwiązaniem dla powtarzalnych detali wykonywanych w jednym zamocowaniu. W zależności od profilu warto też sprawdzić przeciąganie, przepychanie, Fellows, Power Skiving albo frezowanie obwiedniowe.

Kiedy lepszy będzie przeciągacz albo przepychacz?

Przeciągacz lub przepychacz może być lepszy przy produkcji średnioseryjnej i seryjnej, szczególnie gdy profil jest powtarzalny. Jeżeli zakład ma prasę, naturalnym rozwiązaniem może być przepychacz. Jeżeli zakład ma przeciągarkę, warto rozważyć przeciągacz.

Jak wykonać wielowypust wewnętrzny?

Wielowypust wewnętrzny można wykonać różnymi metodami: dłutowaniem, przeciąganiem, przepychaniem, dłutowaniem Fellowsa albo Power Skivingiem. Dobór zależy od profilu, tolerancji, wielkości serii, maszyny i ekonomii procesu.

Jak wykonać wielowypust zewnętrzny?

Wielowypust zewnętrzny można wykonać między innymi przez frezowanie obwiedniowe frezami ślimakowymi, Power Skiving albo inne metody zależne od geometrii i wielkości serii. Przy doborze technologii trzeba uwzględnić typ profilu, długość wielowypustu, tolerancję i liczbę detali.

Jakie dane wysłać do doboru metody dłutowania?

Najlepiej przesłać rysunek detalu oraz podać typ profilu, szerokość rowka lub parametry wielowypustu, tolerancję, minimalną średnicę otworu, długość dłutowania, materiał, typ maszyny, informację o osi Y, mocowanie oraz wielkość serii.

Dobierz metodę dłutowania na CNC

Jeżeli chcesz wykonać rowek wpustowy, kwadrat, sześciokąt, wielowypust albo profil specjalny na tokarce CNC lub centrum obróbczym, prześlij rysunek detalu i podstawowe dane procesu. Pomożemy ocenić, czy lepsze będzie dłutowanie statyczne płytką i uchwytem, dłutowanie dynamiczne oprawką napędzaną, przeciąganie, przepychanie, Fellows, Power Skiving albo frezowanie obwiedniowe.

Zapytaj o dobór metody dłutowania na CNC

Zobacz ofertę noży do dłutowania, płytek i oprawek Gisstec